Spacer 1 – PIASKI

 

Pierwszy spacer „PIASKI”

Nasza pierwsza trasa spacerowa wiedzie przez dzielnicę Piaski. Wśród bloków i wieżowców, pośród uczniów i studentów spieszących do szkół i uczelni kryją się ostatni świadkowie zgoła innej historii tej dzielnicy. Gdybyśmy mogli przenieść się w czasie o zaledwie 85 lat wstecz w dowolny czwartek roku zobaczylibyśmy setki furmanek zaprzężonych w konie, ogromny tłum, odgłosy targowania się… słowem tętniący życiem targ. Dzisiejsza ul. M. Curie-Skłodowskiej to dawna ul. Piwna. Mieścił się tutaj Rynek Rybny z ogromną halą wypełnioną beczkami i wannami z wszelkimi gatunkami ryb. Handlowali tu i mieszkali głównie Żydzi. Od hali rybnej do Rynku Siennego prowadziła ul. Sucha. Przyziemia okolicznych kamieniczek i domów to większe i mniejsze sklepiki, w których można było kupić mydło i powidło. Handlowe centrum miasta przez dobre kilkadziesiąt lat. Sprawdzimy co po tych czasach zostało i co jeszcze można uratować tak aby przyszłe pokolenia mogły „dotknąć” ducha przedwojennego a nawet XIX-wiecznego Białegostoku. Mamy na trasie dwie ciekawe kamienice a także ostatnią w ścisłym centrum Białegostoku fabrykę.

Kijowska 1
Waszyngtona 8
Żelazna 27
Mazowiecka 31/1
Żelazna 23
Waszyngtona 27
Wojskowa 1
Skłodowskiej 24
Skłodowskiej 22a
Wojskowa 5
Mazowiecka 52
Młynowa 23
Młynowa 2
Kijowska 1
Kijowska 1 to miejsce, w którym jak w soczewce skupia się historia Białegostoku. Przez ponad 50 lat posesja należała do rodziny Leszesów – żydowskich lonkietników prowadzących domową tkalnię i niewielką fabrykę sukna. W okresie międzywojennym działało tu wiele warsztatów tkackich, po wojnie mieściła się szkoła, ośrodek zdrowia, a później znana mieszkańcom piekarnia. Zabytkowy budynek, wpisany do rejestru w 1991 r., jest dziśodnawiany i stanowi ciekawy przystanek dla odwiedzających miasto.
KARTA DOMU
Od krosien do piekarni – niezwykłe życie domu przy Kijowskiej 1
PODKAST
Kijowska 1 to miejsce, w którym jak w soczewce skupia się historia Białegostoku. Przez ponad 50 lat posesja należała do rodziny Leszesów – żydowskich lonkietników prowadzących domową tkalnię i niewielką fabrykę sukna. W okresie międzywojennym działało tu wiele warsztatów tkackich, po wojnie mieściła się szkoła, ośrodek zdrowia, a później znana mieszkańcom piekarnia. Zabytkowy budynek, wpisany do rejestru w 1991 r., jest dziś odnawiany i stanowi ciekawy przystanek dla odwiedzających miasto.
KARTA DOMU
Kijowska 1
PODKAST
Waszyngtona 8
W 1889 r. Małka Halpern, przedsiębiorcza żona właściciela przędzalni, kupiła część dawnego zwierzyńca Branickich i szybko wzniosła tu murowany, piętrowy dom. Okolica wkrótce zyskała miano prestiżowej – osiedlali się tu zamożni mieszczanie i wysokiej rangi urzędnicy. W pobliskiej kamienicy na rogu działała od końca XIX w. sala weselna i koncertowa, w której grywał Ignacy Paderewski. Pod dzisiejszą „ósemką” mieszkał m.in. Michał Cypkin, zasłużony dla żydowskiej oświaty, który wżenił się w rodzinę Halpernów. Żydowscy mieszkańcy prawdopodobnie zginęli podczas okupacji niemieckiej. Po wojnie dom uznano za mienie opuszczone. Mimo niedawnego remontu dziś pozostaje pustostanem – niezamieszkanym i niezagospodarowanym.
KARTA DOMU
Dom Halpernów z 1890 r. – ślad po dawnym zwierzyńcu i żydowskich Piaskach
PODKAST
KARTA DOMU
Waszyngtona 8
W 1889 r. Małka Halpern, przedsiębiorcza żona właściciela przędzalni, kupiła część dawnego zwierzyńca Branickich i szybko wzniosła tu murowany, piętrowy dom. Okolica wkrótce zyskała miano prestiżowej – osiedlali się tu zamożni mieszczanie i wysokiej rangi urzędnicy. W pobliskiej kamienicy na rogu działała od końca XIX w. sala weselna i koncertowa, w której grywał Ignacy Paderewski. Pod dzisiejszą „ósemką” mieszkał m.in. Michał Cypkin, zasłużony dla żydowskiej oświaty, który wżenił się w rodzinę Halpernów. Żydowscy mieszkańcy prawdopodobnie zginęli podczas okupacji niemieckiej. Po wojnie dom uznano za mienie opuszczone. Mimo niedawnego remontu dziś pozostaje pustostanem – niezamieszkanym i niezagospodarowanym.
PODKAST
Skłodowskiej 24
Modernistyczna willa z lat 30. XX wieku; własność prywatna
Skłodowskiej 24
Modernistyczna willa z lat 30. XX wieku; własność prywatna
Skłodowskiej 22 a
Niewielki, murowany dom z przełomu XIX i XX wieku, drewniana dobudówka na jednej ze ścian może być kuczką; własność prywatna
Skłodowskiej 22a
Niewielki, murowany dom z przełomu XIX i XX wieku, drewniana dobudówka na jednej ze ścian może być kuczką; własność prywatna.
Mazowiecka 31/1
Dom „żelazko” to unikatowy, przedwojenny drewniany budynek narożny w Białymstoku, niedawno wpisany do rejestru zabytków. Jego dzieje sięgają początku XX wieku i związane są z rodzinami Lewinów i Wałłachów. Wzniesiony ok. 1930 r., pełnił funkcje handlowe i mieszkalne, przetrwał II wojnę światową niemal bez zniszczeń. W 2022 kupiony przez prywatnego przedsiębiorcę. Od tamtej pory nic się nie zmieniło. Pozostaje zaniedbanym pustostanem.
KARTA DOMU
Dom „żelazko” - jeden z ostatnich narożnych drewnianych budynków w Białymstoku
Dom „żelazko” to unikatowy, przedwojenny drewniany budynek narożny w Białymstoku, niedawno wpisany do rejestru zabytków. Jego dzieje sięgają początku XX wieku i związane są z rodzinami Lewinów i Wałłachów. Wzniesiony ok. 1930 r., pełnił funkcje handlowe i mieszkalne, przetrwał II wojnę światową niemal bez zniszczeń. W 2022 kupiony przez prywatnego przedsiębiorcę. Od tamtej pory nic się nie zmieniło. Pozostaje zaniedbanym pustostanem odnawiany i stanowi ciekawy przystanek dla odwiedzających miasto.
KARTA DOMU
Mazowiecka 31/1
Żelazna 23
Ten przedwojenny budynek wielorodzinny z żółtej cegły, o nieregularnej formie sprawia wrażenie nieukończonego – co ma swoje uzasadnienie. Jak ustalił historyk Wiesław Wróbel, obiektu nie ma na zdjęciu lotniczym z 1937 r., natomiast jest już na fotografii z 1944 r. Oznacza to, że powstał tuż przed wojną. Budynek projektowano jako dom wielorodzinny w lokalnym nurcie modernizmu. Mieszkały w nim spokrewnione rodziny, m.in. Epsztejnowie, Medlińscy i Chaboccy. Po wojnie został upaństwowiony i przeznaczony na kwaterunek. Obecnie mieszczą się w nim mieszkania dla podopiecznych Stowarzyszenia Ku Dobrej Nadziei. Planuje ono kompleksowe zagospodarowanie całego obiektu.
KARTA DOMU
Nieforemny przedwojenny dom wielorodzinny zbudowany „na szybko”, tuż przed wojną
PODKAST
Ten przedwojenny budynek wielorodzinny z żółtej cegły, o nieregularnej formie sprawia wrażenie nieukończonego – co ma swoje uzasadnienie. Jak ustalił historyk Wiesław Wróbel, obiektu nie ma na zdjęciu lotniczym z 1937 r., natomiast jest już na fotografii z 1944 r. Oznacza to, że powstał tuż przed wojną. Budynek projektowano jako dom wielorodzinny w lokalnym nurcie modernizmu. Mieszkały w nim spok-rewnione rodziny, m.in. Epsztejnowie, Medlińscy i Chaboccy. Po wojnie został upaństwowiony i przeznaczony na kwaterunek. Obecnie mieszczą się w nim mieszkania dla podopiecznych Stowarzyszenia Ku Dobrej Nadziei. Planuje ono kompleksowe zagospodarowanie całego obiektu.
KARTA DOMU
Żelazna 23
PODKAST
Wojskowa 5
Kamienica pozostająca pustostanem, przykład zabudowy z przełomu XIX i XX wieku, z charakterystycznym, ceglanym detalem na fasadzie; własność prywatna
Wojskowa 5
Kamienica pozostająca pustostanem, przykład zabudowy z przełomu XIX i XX wieku, z charakterystycznym, ceglanym detalem na fasadzie; własność prywatna.
Wojskowa 1
Drewniany dom, wyróżniający się posadowieniem na wysokiej, murowanej piwnicy; własność prywatna
Wojskowa 1
Drewniany dom, wyróżniający się posadowieniem na wysokiej, murowanej piwnicy; własność prywatna
Żelazna 27
Parterowy dom z poddaszem w dachu mansardowym; własność prywatna.
Żelazna 27
Parterowy dom z poddaszem w dachu mansardowym; własność prywatna.
Waszyngtona 27
Dawna fabryka włókiennicza, później piekarnia m.in. PSS Społem; własność prywatna.
Waszyngtona 27
Dawna fabryka włókiennicza, później piekarnia m.in. PSS Społem; własność prywatna.
Mazowiecka 52
„Drewniana kamienica”, czyli drewniany dom o gabarytach kamienicy dla kilku rodzin. Jeden z ostańców z ulicy Mazowieckiej; własność prywatna.
Mazowiecka 52
„Drewniana kamienica”, czyli drewniany dom o gabarytach kamienicy dla kilku rodzin. Jeden z ostańców z ulicy Mazowieckiej; własność prywatna
Młynowa 2
Dom Gdala i Szoszy Zawadzkich powstał w latach 1896-1897. Leży na granicy dawnych dzielnic Białegostoku - żydowskich Chanajek i osiedla Pisaki. Jest przykładem typowej architektury czynszowej, która pojawiła się tu w latach 70. XIX wieku. Stanowi jeden z kilku zachowanych starych budynków na ważnej ulicy miasta – Młynowej, dawniej Błotnej.
KARTA DOMU
Czynszowa kamienica na styku Chanajek i Pisaków, świadek XIX-wiecznego Białegostoku.
Dom Gdala i Szoszy Zawadzkich powstał w latach 1896-1897. Leży na granicy dawnych dzielnic Białegostoku - żydowskich Chanajek i osiedla Pisaki. Jest przykładem typowej architektury czynszowej, która pojawiła się tu w latach 70. XIX wieku. Stanowi jeden z kilku zachowanych starych budynków na ważnej ulicy miasta – Młynowej, dawniej Błotnej.
KARTA DOMU
Młynowa 2
Młynowa 23
Kamienica przy Młynowej 23 powstała na przełomie XIX i XX wieku w dynamicznie rozwijającej się, przemysłowo-mieszkalnej części Białegostoku. Jej losy splatają się z bankowymi licytacjami, spekulacją nieruchomościami i żydowskimi rodzinami związanymi z rzemiosłem oraz handlem. Mieszkali tu m.in. garbarze, kupcy i rzemieślnicy. Po wojnie budynek pełnił funkcję mieszkań komunalnych. Dziś pozostaje opuszczonym świadkiem dawnej Młynowej. W 2022 roku został kupiony przez białostockiego dewlopera.
KARTA DOMU
Kamienica – świadek gwałtownych przemian gospodarczych z przełomu XIX i XX wieku.
Kamienica przy Młynowej 23 powstała na przełomie XIX i XX wieku w dynamicznie rozwijającej się, przemysłowo-mieszkalnej części Białegostoku. Jej losy splatają się z bankowymi licytacjami, spekulacją nieruchomościami i żydowskimi rodzinami związanymi z rzemiosłem oraz handlem. Mieszkali tu m.in. garbarze, kupcy i rzemieślnicy. Po wojnie budynek pełnił funkcję mieszkań komunalnych. Dziś pozostaje opuszczonym świadkiem dawnej Młynowej. W 2022 roku został kupiony przez białostockiego dewlopera.
KARTA DOMU
Młynowa 23
Przejdź do treści