1_WOKÓŁ GOŚCIŃCA LITEWSKIEGO

Trzeci spacer

„WOKÓŁ GOŚCIŃCA LITEWSKIEGO”

Trasa prowadzi przez tereny leżące przy historycznej drodze z dworu Branickich do Warszawy. Trakt wiódł obecnymi ulicami Pałacową, Warszawską, Świętojańską oraz Mickiewicza. Większość obiektów znajduje się przy nim. Szlak rozszerzony został o kilka budynków na terenie Bojar, przy ulicy Słonimskiej.  W XIX wieku wokół tego fragmentu tzw. Wielkiego Gościńca Litewskiego powstawały gmachy, wille, miejskie dwory i co oczywiste – kamienice i fabryki.

2-WOKÓŁ GOŚCIŃCA - MAPA
Mickiewicza 34
Mickiewicza 20
Mickiewicza 15a
Mickiewicza 15
Orzeszkowej 15
Orzeszkowej 8
Orzeszkowej 12
Słonimska 8
Słonimska 15
Słonimska 2/2
Warszawska 33
Warszawska 31
Warszawska 59
Warszawska 5A
Warszawska 34
Mickiewicza 34
Za czasów Branickiego było to przedmieście nazywane „Nowym Miastem”, tędy biegł trakt główny do Warszawy. Willę z ogrodem zbudował w latach 20. XX w. Chaim Chorowski, współwłaściciel wykańczalni i farbiarni skór w Zabłudowie. W 1935 r. posesję kupiła niemiecka rodzina Rauszów. Po wojnie jako „mienie opuszczone” budynek stał się siedzibą Polskiego Radia Białystok. Po licznych przebudowach dom zamieniono na 5-lokalowe mieszkanie komunalne. Mieszkali tu m.in. inżynierowie pobliskiej fabryki Biruna (dziś Galeria Alfa). Aktualnie zabytkowy pustostan stanowi łakomy kąsek dla deweloperów.
KARTA DOMU
Międzywojenna willa, dawna siedziba radia, dziś pustostan wśród bloków
PODKAST
Mickiewicza 34
Za czasów Branickiego było to przed-mieście nazywane „Nowym Miastem”, tędy biegł trakt główny do Warszawy. Willę z ogrodem zbudował w latach 20. XX w. Chaim Chorowski, współ-właściciel wykańczalni i farbiarni skór w Zabłudowie. W 1935 r. posesję kupiła niemiecka rodzina Rauszów. Po wojnie jako „mienie opuszczone” budynek stał się siedzibą Polskiego Radia Białystok. Po licznych przebudowach dom zamieniono na 5-lokalowe mieszkanie komunalne. Mieszkali tu m.in. inżynierowie pobliskiej fabryki Biruna (dziś Galeria Alfa). Aktualnie zabytkowy pustostan stanowi łakomy kąsek dla deweloperów.
KARTA DOMU
PODKAST
Mickiewicza 20
Wpisany niedawno do rejestru zabytków parterowy dom, będący przykładem szkoły muratorskiej. Schowany między blokami przy Grottgera i Parkowej; własność prywatna
Mickiewicza 20
Wpisany niedawno do rejestru zabytków parterowy dom, będący przykładem szkoły muratorskiej. Schowany między blokami przy Grottgera i Parkowej; własność prywatna
Warszawska 33
Parterowa oficyna przy ul. Warszawskiej 33 to unikatowy relikt, istniejący jeszcze przed przemysłowym rozwojem Białegostoku. W tamtym czasie - aż do połowy XIX wieku - posesje przy Warszawskiej 33 i 31 stanowiły jedną całość. Mieszkało tu wiele znacznych osobistości. Budynek z nr 33 pojawił się między rokiem 1841 a 1869. Nie powstał dla celów mieszkalnych, lecz jako oficyna, pod handel i usługi. I taką też funkcję pełnił przez ponad sto kolejnych lat. W tym tkwi jego wartość: zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku. Do lat 90. Budynek był zamieszkały - dziś to niszczejący pustostan, wpisany do ewidencji zabytków.
KARTA DOMU
Mały dom, który zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku
PODKAST
Mickiewicza 33
Parterowa oficyna przy ul. Warszawskiej 33 to unikatowy relikt, istniejący jeszcze przed przemysłowym rozwojem Białegostoku. W tamtym czasie - aż do połowy XIX wieku - posesje przy Warszawskiej 33 i 31 stanowiły jedną całość. Mieszkało tu wiele znacznych osobistości. Budynek z nr 33 pojawił się między rokiem 1841 a 1869. Nie powstał dla celów mieszkalnych, lecz jako oficyna, pod handel i usługi. I taką też funkcję pełnił przez ponad sto kolejnych lat. W tym tkwi jego wartość: zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku. Do lat 90. Budynek był zamieszkały - dziś to niszczejący pustostan, wpisany do ewidencji zabytków.
KARTA DOMU
PODKAST
Warszawska 31
Według inwentarza z 1772 roku stojący tu dom skarbowy zamieszkiwała wdowa Szulcowa; być może była to żona Henryka Szultza, murarza warszawskiego, zatrudnionego przez Branickiego. Niewykluczone, że to ten sam dom, który zachował się do dziś. Po 1795 roku budynek wynajmowano pruskim urzędnikom, a następnie przeszedł w ręce żydowskich kupców. Dzierżawił go m.in. Szloma Joselewicz „trzymający szynk”. Sprzedaż alkoholu zapewne odbywała się w oficynie bocznej. W drugiej połowie XIX wieku posesję przy Warszawskiej 31 nabyli Zabłudowscy. Budynek wpisany jest do rejestru zabytków, ale od lat samorząd nie ma na niego pomysłu.
KARTA DOMU
Niepozorny budynek, prawdopodobnie jeden z nielicznych drewniaków zachowanych od XVIII wieku
Warszawska 31
Według inwentarza z 1772 roku stojący tu dom skarbowy zamieszkiwała wdowa Szulcowa; być może była to żona Henryka Szultza, murarza warszawskiego, zatrudnionego przez Branickiego. Niewykluczone, że to ten sam dom, który zachował się do dziś. Po 1795 roku budynek wynajmowano pruskim urzędnikom, a następnie przeszedł w ręce żydowskich kupców. Dzierżawił go m.in. Szloma Joselewicz „trzymający szynk”. Sprzedaż alkoholu zapewne odbywała się w oficynie bocznej. W drugiej połowie XIX wieku posesję przy Warszawskiej 31 nabyli Zabłudowscy. Budynek wpisany jest do rejestru zabytków, ale od lat samorząd nie ma na niego pomysłu.
KARTA DOMU
Warszawska 5a
Jeden z najbardziej charakterystycznych budynków Białegostoku, znany jako dawna straż pożarna. Powstał w 1894 r., ale historia posesji i jej zabudowy sięga początków XIX wieku i okresu zaboru pruskiego. Pierwszym właścicielem był Frydrych Schmidt. Wyższy urzędnik pruski, który przed 1807 r. wybudował murowany parterowy dom z oficynami. Potem majątek przeszedł na własność Teodozego Janiewicza, radcy pierwszego (karnego) departamentu sądu. Od połowy XIX wieku posesja przechodziła z rąk do rąk. Nieruchomość pełniła funkcje mieszkalne, administracyjne i usługowe, mieściły się tu m.in. sklepy, gabinety i dom handlowy. Po wojnie trafiła do zasobów miejskich. Próba stworzenia tu Podwórkowego Domu Kultury nie doszła do skutku, mimo społecznego zaangażowania.
KARTA DOMU
Budynek o wielu życiach: straż pożarna, kamienica i przez krótki czas dom kultury
Warszawska 5a
Jeden z najbardziej charakterystycz-nych budynków Białegostoku, znany jako dawna straż pożarna. Powstał w 1894 r., ale historia posesji i jej zabudowy sięga początków XIX wieku i okresu zaboru pruskiego. Pierwszym właścicielem był Frydrych Schmidt. Wyższy urzędnik pruski, który przed 1807 r. wybudował murowany parterowy dom z oficynami. Potem majątek przeszedł na własność Teodozego Janiewicza, radcy pierwszego (karnego) departamentu sądu. Od połowy XIX wieku posesja przechodziła z rąk do rąk. Nieruchomość pełniła funkcje mieszkalne, administracyjne i usługowe, mieściły się tu m.in. sklepy, gabinety i dom handlowy. Po wojnie trafiła do zasobów miejskich. Próba stworzenia tu Podwórkowego Domu Kultury nie doszła do skutku, mimo społecznego zaangażowania.
KARTA DOMU
Słonimska 15
Kamienica z 1893 roku jest wyjątkowa nie tylko z racji architektury, ale również z uwagi na dawnego właściciela – Witolda Zbirohowskiego-Kościę, samorządowca, działacza społecznego i oświatowego. Podczas I wojny światowej zorganizował tu przytułek dla młodych dziewcząt i angażował się w działalność Białostockiej Ochotniczej Straży Ogniowej oraz Towarzystwa Opieki Społecznej „Przystań”. Jego księgozbiór zasilił zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej. Kamienica przetrwała II wojnę światową w stanie nienaruszonym. Dziś symbolizuje historyczną spuściznę Bojar oraz wyzwania rewitalizacji zabytków. W 2022 roku nieruchomość została sprzedana deweloperowi.
KARTA DOMU
Symbol Bojar i pamiątka po wielkim społeczniku Witoldzie Zbirohowskim-Kości
Słonimska 15
Kamienica z 1893 roku jest wyjątkowa nie tylko z racji architektury, ale również z uwagi na dawnego właściciela – Witolda Zbirohowskiego-Kościę, samorządowca, działacza społecznego i oświatowego. Podczas I wojny światowej zorganizował tu przytułek dla młodych dziewcząt i angażował się w działalność Białostockiej Ochotniczej Straży Ogniowej oraz Towarzystwa Opieki Społecznej „Przystań”. Jego księgozbiór zasilił zbiory Miejskiej Biblioteki Publicznej. Kamienica przetrwała II wojnę światową w stanie nienaruszonym. Dziś symbolizuje historyczną spuściznę Bojar oraz wyzwania rewitalizacji zabytków. W 2022 roku nieruchomość została sprzedana deweloperowi.
KARTA DOMU
Słonimska 2/2
dawna łaźnia miejska, obecnie siedziba miejskiej geodezji. Docelowo urzędnicy mają przenieść się do Dojlid; ZMK
Słonimska 2/2
dawna łaźnia miejska, obecnie siedziba miejskiej geodezji. Docelowo urzędnicy mają przenieść się do Dojlid; ZMK
Słonimska 8
Parterowa oficyna przy ul. Warszawskiej 33 to unikatowy relikt, istniejący jeszcze przed przemysłowym rozwojem Białegostoku. W tamtym czasie - aż do połowy XIX wieku - posesje przy Warszawskiej 33 i 31 stanowiły jedną całość. Mieszkało tu wiele znacznych osobistości. Budynek z nr 33 pojawił się między rokiem 1841 a 1869. Nie powstał dla celów mieszkalnych, lecz jako oficyna, pod handel i usługi. I taką też funkcję pełnił przez ponad sto kolejnych lat. W tym tkwi jego wartość: zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku. Do lat 90. Budynek był zamieszkały - dziś to niszczejący pustostan, wpisany do ewidencji zabytków.
KARTA DOMU
Mały dom, który zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku Monumen-talny gmach na Bojarach, przed wojną siedziba braciszków, potem seminarium i dom dziecka
PODKAST
Słonimska 8
KARTA DOMU
PODKAST
Parterowa oficyna przy ul. Warszawskiej 33 to unikatowy relikt, istniejący jeszcze przed przemysłowym rozwojem Białegostoku. W tamtym czasie - aż do połowy XIX wieku - posesje przy Warszawskiej 33 i 31 stanowiły jedną całość. Mieszkało tu wiele znacznych osobistości. Budynek z nr 33 pojawił się między rokiem 1841 a 1869. Nie powstał dla celów mieszkalnych, lecz jako oficyna, pod handel i usługi. I taką też funkcję pełnił przez ponad sto kolejnych lat. W tym tkwi jego wartość: zachował lokalizację, funkcję i wygląd z połowy XIX wieku. Do lat 90. Budynek był zamieszkały - dziś to niszczejący pustostan, wpisany do ewidencji zabytków.
Warszawska 59
Potężny kompleks fabryczny przy ulicy Warszawskiej, który w świadomości białostoczan funkcjonuje jako „Pasmanta”; własność prywatna
Warszawska 59
Potężny kompleks fabryczny przy ulicy Warszawskiej, który w świadomości białostoczan funkcjonuje jako „Pasmanta”; własność prywatna
Mickiewicza 15
Dawny dwór Weltera. Obiekt ze Szlaku białostockich fabrykantów, obecnie apteka; własność prywatna
Mickiewicza 15
Dawny dwór Weltera. Obiekt ze Szlaku białostockich fabrykantów, obecnie apteka; własność prywatna
Dawny dwór Weltera. Obiekt ze Szlaku białostockich fabrykantów, obecnie apteka; własność prywatna
Mickiewicza 15a
Niewielki dom na zapleczy dworu Weltera, pustostan; własność prywatna
Mickiewicza 15a
niewielki dom na zapleczy dworu Weltera, pustostan; własność prywatna
Orzeszkowej 8 i 12
Dwa drewniane domy będące reliktami dawnej zabudowy tej części osiedla Mickiewicza; własność prywatna
Orzeszkowej 8 i 12
Dwa drewniane domy będące reliktami dawnej zabudowy tej części osiedla Mickiewicza; własność prywatna
Orzeszkowej 15
Murowana kamienica przez wielu rozpoznawana jako pub „Ryczące Czterdziestki”, w której odbywały się imprezy shantowe; własność prywatna
Orzeszkowej 15
Murowana kamienica przez wielu rozpoznawana jako pub „Ryczące Czterdziestki”, w której odbywały się imprezy shantowe; własność prywatna
Warszawska 34
Za czasów Branickiego było to przedmieście nazywane „Nowym Miastem”, tędy biegł trakt główny do Warszawy. Willę z ogrodem zbudował w latach 20. XX w. Chaim Chorowski, współwłaściciel wykańczalni i farbiarni skór w Zabłudowie. W 1935 r. posesję kupiła niemiecka rodzina Rauszów. Po wojnie jako „mienie opuszczone” budynek stał się siedzibą Polskiego Radia Białystok. Po licznych przebudowach dom zamieniono na 5-lokalowe mieszkanie komunalne. Mieszkali tu m.in. inżynierowie pobliskiej fabryki Biruna (dziś Galeria Alfa). Aktualnie zabytkowy pustostan stanowi łakomy kąsek dla deweloperów.
KARTA DOMU
Międzywojenna willa, dawna siedziba radia, dziś pustostan wśród bloków
Warszawska 34
Za czasów Branickiego było to przedmieście nazywane „Nowym Miastem”, tędy biegł trakt główny do Warszawy. Willę z ogrodem zbudował w latach 20. XX w. Chaim Chorowski, współwłaściciel wykańczalni i farbiarni skór w Zabłudowie. W 1935 r. posesję kupiła niemiecka rodzina Rauszów. Po wojnie jako „mienie opuszczone” budynek stał się siedzibą Polskiego Radia Białystok. Po licznych przebudowach dom zamieniono na 5-lokalowe mieszkanie komunalne. Mieszkali tu m.in. inżynierowie pobliskiej fabryki Biruna (dziś Galeria Alfa). Aktualnie zabytkowy pustostan stanowi łakomy kąsek dla deweloperów.
KARTA DOMU
Przejdź do treści