english

WIEJSCY FOTOGRAFOWIE

 

W maju 2015 rozpoczęliśmy digitalizację dorobku dwóch wiejskich fotografów z Podlasia. Licząca 600 negatywów kolekcja Jerzego Kostko została wykopana na strychu starego domu w Kleszczelach podczas fotograficznej wyprawy archeologicznej na polsko-białoruskie pogranicze w 2013 r. Negatywy Jana Siwickiego z Jaczna (150 szklanych szybek) trafiły do nas później. Przekazał je jeden z sympatyków Stowarzyszenia Edukacji Kulturalnej WIDOK, który wiedział, że zrobimy z nich dobry użytek. Wszystkie można zobaczyć na stronie albom.pl. 


Obydwie kolekcje to rzadki w polskiej ikonografii zbiór fotografii wiejskich, wykonanych przez autorów wywodzących się z tego środowiska. I Kostko i Siwicki byli rzemieślnikami. Robili zdjęcia dla zarobku: na zamówienie, dla uwiecznienia chwili, na pamiątkę. Przedstawiają głównie ludzi (gros zdjęć to portrety), ale też rzeczywistość wschodniej wsi. Na fotografiach widać tkane kapy służące za przenośne atelier, detale strojów i zdobień drewnianych domów. Szczególnie frapujące są kadry z rodzinnych uroczystości: wesel, komunii, biesiad. Mają wartość nie tylko fotograficzną, ale są też ciekawym materiałem dla socjologów i etnografów. Najbardziej jednak wyjątkowy zbiór to fotografie z wiejskich pogrzebów – prawosławnych i katolickich, z otwartymi trumnami wystawionymi przed dom, tak charakterystycznymi dla regionu, otoczonymi przez tłum żałobników.     

Fotografie nie są datowane ani opisane. Podczas spotkań ze starszymi mieszkańcami Kleszczel i Jaczna staraliśmy się zarejestrować jak najwięcej faktów na temat samych autorów, a także obiektów i zdarzeń przedstawionych na zdjęciach. Można przypuszczać, że około 10 procent z nich powstało przed 1939 r. Większość zrobiona została po wojnie, w latach 40. i 50. Ale jest to zaledwie ułamek archiwów obydwu fotografów. Tysiące negatywów, wedle relacji sąsiadów, zostały wyrzucone na śmietnik. Jest szansa, że uda się ocalić chociaż ten fragment. 


 
Projekt "Wiejscy fotografowie z Podlasia – opracowanie i digitalizacja prywatnych archiwów" realizowany jest dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przy wsparciu finansowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego. 
 
   
powrót